De laatste tijd wordt er veel over gesproken en geschreven over huiselijk geweld

De laatste tijd wordt er veel over gesproken en geschreven over huiselijk geweld. Ook worden er instanties in het leven geroepen waar slachtoffers van huiselijk geweld terecht kunnen. Bij het horen van geweld denken de meeste mensen aan lichamelijk geweld en lichamelijke mishandeling. Ook seksueel misbruik, psychische mishandeling, verwaarlozing van kinderen door ouders, bedreiging door een partner of een kind kunnen worden gerekend tot huiselijk geweld. 

Bij lichamelijk geweld denkt men gauw aan hardhandig duwen, slaan, schoppen, aan de haren door het huis slepen, de keel dichtknijpen etc. Bij geestelijk geweld moeten we denken aan vernederen en beledigen, uitschelden en intimideren, bedreigen en tiranniseren, verbod op contact met familie en vrienden, verbod om een baan te nemen of een cursus te volgen, verbod uit huis te gaan, vernieling van spullen, slachtoffer kwetsen met dingen die hem/haar het meest raken. De totale persoonlijkheid van het slachtoffer wordt onderdrukt. Van alles wat er misloopt, krijgt het slachtoffer de schuld. In sommige gevallen is er zelfs sprake van geestelijke marteling van het slachtoffer. Hoe erger het geestelijke geweld wordt, des te nabijer komt het lichamelijke geweld. Hoewel het heel ingrijpende gevolgen heeft, wordt geestelijk geweld meestal verwaarloosd, omdat het in tegenstelling tot lichamelijk geweld geen tot weinig zichtbare letsels achterlaat. Dat is de voornaamste reden waarom zowel omstanders als het bevoegde gezag zich overwegend focussen op lichamelijk geweld.

Huiselijk geweld kan incidenteel voorkomen, maar het kan ook dagelijks of wekelijks plaatsvinden en het kan maanden of jaren duren. Het komt voor in alle soorten gezinnen en is vaak zeer ingrijpend. Vaak is door het geweld het huis geen veilige plek meer voor de kinderen.

GEVOLGEN

In veel gevallen is het niet eenvoudig erachter te komen of iemand mishandeld wordt. Opvallend is dat de meeste slachtoffers in eerste instantie het geweld ontkennen; ze willen het liever niet aan de grote klok hangen, zij denken en hopen dat het vanzelf weer overgaat.

In lagere sociaaleconomische klassen komt huiselijk geweld relatief vaker voor als gevolg van het gebrek aan materiele en sociale status: de minder gunstige omstandigheden waarin deze klassen moeten leven leidt sneller tot conflicten; deze mensen nemen sneller hun toevlucht tot geweld binnen het gezin. Het hele gezin lijdt eronder, soms ook de geweldpleger. Het is voor de gezinsleden heel moeilijk de situatie te doorbreken. De slachtsoffers berusten zich in de erbarmelijke situatie, maar zijn geestelijk erg verzwakt. Op lange termijn kan geestelijk geweld tot ernstige klachten leiden, zoals stress, depressie, slaap- en concentratieproblemen, zelfmoordgedachte, zelfmoordpoging en soms tot zelfmoord.

Over het algemeen wordt aangenomen dat het overwegend mannen zijn die huiselijk geweld plegen, maar diverse studies laten zien dat een niet verwaarloosbare groep vrouwen thuis ook gewelddadig/agressief zijn.

Als een vrouw bijvoorbeeld door haar man stelselmatig wordt mishandeld, waarom blijft ze ondanks alles bij haar partner? Daar zijn verschillende redenen voor:

Omdat ze vaak samen kinderen hebben en ze haar gezin bij elkaar wil houden, ze afhankelijk is van hem, ze misschien nog van hem houdt en de hoop koestert dat hij verandert en/of ze bang is dat hij zich gaat wreken als ze weggaat van hem.

TAAK VAN DE OMGEVING

Huiselijk geweld stopt in de regel nooit vanzelf. Een buitenstaander die huiselijk geweld merkt, staat voor een groot probleem. Hoe moet men ermee omgaan? Moet men er wat over zeggen, moet en mag men zich ermee bemoeien, moet men ingrijpen? We moeten ons wel realiseren dat de schade voor de slachtoffers onherstelbaar kan zijn. Bij huiselijk geweld zijn er meestal meer slachtoffers (de kinderen bijvoorbeeld) dan degene die direct wordt mishandeld. Gezinnen met frequent huiselijk geweld kunnen onmogelijk geestelijk stabiele, evenwichtige kinderen leveren. Als buitenstanders moeten we het als onze morele en humanitaire plicht zien om wat tegen het geweld te doen. Er zijn tal van mogelijkheden om hulp te bieden:

  1. probeer zoveel mogelijk signalen op te vangen, vragen te stellen en te luisteren naar het slachtoffer. Vooral het luisteren naar het slachtoffer werkt zeer opluchtend en hoopgevend voor haar/hem.
  2. bespreek de situatie met een vriend en/of familie van de geweldpleger die voldoende greep heeft op hem/haar en vraag de vriend/familie om de geweldpleger op andere gedachten te brengen. Wees er voorzichtig mee, want meestal willen ze (zowel geweldpleger als slachtoffer) niet hebben dat het geweld "uitlekt".
  3. adviseer het slachtoffer om het geweld met de huisarts of goede kennis en/of familie te bespreken.
  4. overweeg in het ergste geval aangifte te (laten) doen bij de politie.
DE ROL VAN DE SCHOOL

Ook de school kan een grote rol spelen in het signaleren van huiselijk geweld. In het gedrag van kinderen komt het goed tot uiting: ze zitten meestal stil en teruggetrokken, krijgen bij het minste en geringste huilbuien, zijn niet vrolijk en worden soms agressief. Met een professionele aanpak (zoals een vertrouwelijk, kalmerend en bemoedigend gesprek) kan de leerkracht enig inzicht krijgen in de soort en de ernst van het geweld. Als de problematiek in kaart is gebracht, kan in teamverband worden nagegaan welke stappen de school kan en moet nemen om het geweld te helpen bestrijden.

Huiselijk geweld kan de ziel van het(/de) slachtoffer(s) ernstig verwonden; een verwonde ziel geneest veel moeilijker en langzamer dan een gebroken arm. Help huiselijk geweld uit te bannen.

 

Jack Mohanlal (j.mohanlal@ziggo.nl)
  1. geweld 31
  2. huiselijk 13
  3. slachtoffer 8
  4. kinderen 6
  5. slachtoffers 5