De kosten van de gezondheidszorg rijzen de pan uit

De kosten van de gezondheidszorg rijzen de pan uit. Met deze stelling is vrijwel iedereen het eens. Iedere burger in ons land ervaart weleens hoeveel geld niet neergeteld moet worden voor het verkrijgen van zorg. Gezondheidszorg is nou eenmaal dure zorg en heeft de neiging alsmaar duurder te worden. Vele landen, rijke en arme, worstelen met dit vraagstuk. Suriname vormt hierop geen uitzondering. Maar wat geven wij als land nou eigenlijk uit aan onze gezondheidszorg? Is dat te veel en moet er drastisch bezuinigd worden in de zorg? Of moeten wij juist de vooruitgang van onze zorg koesteren en meer geld vrijmaken voor verruiming van het aanbod en verbetering van de kwaliteit? Antwoord geven op deze vragen is niet gemakkelijk. Dit artikel gaat in op de financiering van onze gezondheidszorg. 

Nationale uitgaven aan gezondheidszorg

Per land verschillen de uitgaven aan gezondheidszorg enorm. Dat is niet verwonderlijk, er zijn nou eenmaal landen met grote economieën en gigantische bevolkingsaantallen, die in absolute zin vele malen meer uitgeven aan zorg dan kleine landen met veel minder inwoners. Om landen toch enigszins te kunnen vergelijken worden de jaarlijkse zorguitgaven uitgedrukt in totale uitgaven per capita (Total Health Expenditures per capita). Uit internationale studies uit 2012 blijkt dat de Scandinavische landen, Zwitserland en de Verenigde Staten, met bijna USD 9,000 per capita aan kop lopen(bron: Wereldbank 2014, data.worldbank.org). Het is niet verwonderlijk dat aan het andere einde van het spectrum heel wat minder ontwikkelde landen zitten, met zorguitgaven van minder dan USD 60 per capita. Maar er zijn ook opvallende verschillen tussen landen. India zit op USD 61 per capita, China op USD 322 per capita en Brazilië op USD 1,056. Onze Caribische regio varieert van USD 1,647 per capita in de Bahama's tot USD 235 per capita in Guyana. Suriname zit met USD 600 per capita (geschat voor 2013) in de middenmoot van de regio en een stuk onder het wereldgemiddelde. Opvallend is dat het wereldgemiddelde tussen 2004 en 2012 is toegenomen van USD 664 per capita naar USD 1,030 per capita, een stijging van maar liefst 55 procent.

Een andere indicator om de nationale uitgaven aan gezondheidszorg uit te drukken is hoe deze zich verhouden tot het bruto binnenlands product (bbp) van het land (Total Health Expenditures as % of GDP). Met andere woorden, welke relatieve inspanning moet de economie plegen om de kosten van gezondheidszorg op te brengen. De Verenigde Staten spant op dit punt met bijna 18 procent van zijn bbp aan zorguitgaven absoluut de kroon. De Amerikanen zijn klaarblijkelijk geobsedeerd door zorg en bereid daar grif voor te betalen. De meeste westerse landen besteden tussen de 10 en 13 procent van hun bbp aan zorg. Armere landen neigen een minder deel van hun verdiensten te besteden aan zorg en schommelen tussen de 4 en 8 procent van hun bbp. Het wereldgemiddelde ligt rond de 10 procent van het bbp. Suriname ligt met 8,5 procent van het bbp (berekend voor 2006) onder het wereldgemiddelde.

Rendement van de zorguitgaven

De cruciale vraag is nu wat het rendement is van al deze zorguitgaven. Hebben inwoners van landen met hogere bestedingen hierdoor een betere gezondheidsstatus? Het is niet eenvoudig om de gezondheidsstatus van landen te vergelijken; die hangt sterk af van de betrouwbaarheid en vergelijkbaarheid van de indicatoren. Uitgaande van vaak gehanteerde gezondheidsindicatoren als levensverwachting, moedersterfte en zuigelingensterfte is er in het algemeen wel een correlatie te vinden tussen bestedingen en uitkomsten, maar het is beslist niet vanzelfsprekend dat hogere zorguitgaven leiden tot een gezondere bevolking. In 2012 heeft bijvoorbeeld Cuba USD 558 per capita en de Verenigde Staten USD 8,895 per capita aan zorg besteed, terwijl de levensverwachting van een Cubaan en een Amerikaan vrijwel gelijk is (79 jaar). Cuba is er dus in geslaagd om met relatief weinig kosten over een gezondheidssysteem te beschikken met een goede output. Het is dus belangrijk om na te gaan op welke slimme wijze het nationale zorgstelsel in elkaar kan worden gezet om de meest gunstige resultaten voor de samenleving eruit te halen. Niet verwonderlijk is dat hierbij de rode draad is: investeren in gezonde leefstijl, goede preventieve zorg en toegankelijke medische zorg.

Zorguitgaven van Suriname

Terugkomend op de vraag hoeveel de Surinaamse gezondheidszorg nou eigenlijk kost, moet vooropgesteld worden dat het belangrijk is om over betrouwbare data te beschikken. De methode die wordt toegepast om de totale uitgaven aan gezondheidszorg te berekenen heet National Health Accounts. Hierbij worden alle publieke en private zorguitgaven bijeen gebracht en worden de geldstromen van bronnen via intermediairs naar zorgverleners geanalyseerd. Over het algemeen kunnen de budgetten van publieke ministeries die belast zijn met het verlenen van zorg en de data van zorgverzekeraars redelijk eenvoudig worden verkregen. Moeilijker wordt het om de zorgkosten van het bedrijfsleven en de particuliere sector te achterhalen. En helemaal lastig is het om de zorgkosten die de informele sector en de burgers zelf maken (out-of-pocket expenditures) in te schatten.

Er zijn twee National Health Accounts uitgevoerd in Suriname, in 2000 en in 2006. In 2000 werd er in totaal USD 79 miljoen oftewel USD 180 per capita uitgegeven aan gezondheidszorg, in 2006 was dit opgelopen tot USD 164 miljoen oftewel USD 324 per capita, zowat een verdubbeling van de uitgaven(bron: T&H Groep en Bright International Consultants: National Health Accounts of Suriname 2006). In 2006 waren de totale zorguitgaven goed voor 8,5 procent van het bbp. Vijfendertig procent van deze zorguitgaven is besteed aan ziekenhuizen, 27 procent aan preventieve zorg en eerstelijnszorg, 22 procent aan artsen en medische specialisten, 12 procent aan geneesmiddelen en de rest aan overige uitgaven.

De zorguitgaven na 2006 zijn niet meer systematisch bijgehouden en kunnen dus alleen bij benadering worden ingeschat. Geschat wordt dat de totale kosten van de gezondheidszorg in 2012 zijn opgelopen tot ca. SRD 1 miljard oftewel ca. USD 300 miljoen. Dit komt neer op ongeveer USD 600 per capita, 3,3 maal meer dan in 2000. Dit zou verhoudingsgewijs wel iets minder zijn dan de groei van het Surinaamse bbp, dat tussen 2000 en 2012 is verviervoudigd (bron: Centrale Bank van Suriname). Met deze inschatting zou het aandeel van de gezondheidszorg in de Surinaamse economie in 2012 een stukje lager uitvallen dan de 8,5 procent van 2006. Om echter over de juiste actuele cijfers te kunnen beschikken is het aan te bevelen om spoedig een nieuwe National Health Accounts voor Suriname uit te voeren.

Komende ontwikkelingen

Hoe zal het verlopen met de uitgaven aan gezondheidszorg van ons land in de komende pakweg tien jaar? Er zijn indicaties dat de zorgkosten harder zullen stijgen dan de economische groei. Dit komt door vergrijzing van de samenleving waarbij meer mensen langer gebruik zullen maken van zorg, door toenemende medische technologieën, door verdere uitbreiding van het aantal verzekerden, door verruiming van het zorgpakket en door toenemende verwachtingen van de samenleving. De kosten voor gezondheidszorg zullen op den duur steeds zwaarder drukken op ons nationaal budget. Slimmere bestedingen aan een gezondere bevolking, efficiëntere zorgverleners en goede kwaliteit zullen noodzakelijk zijn om een beter rendement te halen uit de beschikbare financiële middelen.-.

Manodj Hindori

(Ir. Manodj Hindori is algemeen directeur van het St. Vincentius Ziekenhuis en tevens voorzitter van de Nationale Ziekenhuis Raad. Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel. Voor reacties mhindori@sr.net.)
  1. usd 18
  2. capita 16
  3. gezondheidszorg 15
  4. zorg 14
  5. procent 12