ACHTERGROND: Dispuut over eigendom cassavecrackersfabriek Ovia Olo

ACHTERGROND- Onder direct betrokkenen tevens voormalige partners is er een dispuut over wie de rechtmatige eigenaar is van het gebouw in Ovia Olo, Marowijne. Daarin zou een cassavecrackersfabriek worden gevestigd. “Die mensen van Bocari hebben geprobeerd om misbruik te maken van mijn ongeletterdheid en dit van me af te pakken”, zegt de 74-jarige onderneemster en initiatiefneemster Agnes Leewani.

Tekst: Gerold Rozenblad en Ivan Cairo

Beeld: dWT archief

Grace Boldewijn van Bocari Engineering, een Nederlands bedrijf, claimt dat het gebouw haar eigendom is, want zij heeft het gefinancierd. Leewani beweert het tegendeel. Immers, het gebouw staat op een terrein dat deel is van het marrondorp Ovia Olo en door de dorpskapitein aan haar is toegewezen. Het dispuut laaide op nadat Apodo Tropical Fruits van Ruud Souverein in het gebouw een podisirifabriek wilde beginnen.

Boldewijn vindt het onacceptabel dat zomaar een ander bedrijf in het pand wordt gevestigd. Er zullen stappen worden ondernomen om daar een stokje voor te steken. Zij heeft zelf plannen met het gebouw. "Denkt meneer Souverein dat gebouwen zomaar uit de lucht komen vallen?" Intussen heeft Souverein zijn activiteiten in het pand gestaakt en productiemachines die al waren geïnstalleerd, weggehaald.

Partnerschap gestrand

Leewani vertelt dat ze handmatig is begonnen met de productie van cassavecrackers, nadat ze tijdens een bezoek aan Guyana in 1999 had gezien hoe het daar wordt gedaan. Na enige tijd werd ze benaderd met het voorstel om haar activiteiten bedrijfsmatig en professioneel aan te pakken.

Via de Women in Business Group kwam ze in contact met de Nederlandse zakenvrouw Boldewijn. Er was subsidiefinanciering beschikbaar in Nederland werd haar verteld. Op een gegeven moment werd Leewani naar Nederland gehaald om voor potentiële financiers presentaties te houden. De financiering kwam los en de fabriek werd gebouwd.

Boldewijn vroeg, met assistentie van een Surinaamse advocaat, schriftelijke toestemming van de dorpskapitein voor het verkrijgen van een zakelijk recht voor Bocari en Leewani. Na een krutumet de dorpsgemeenschap werd die toestemming verkregen. "Wat ik niet wist is dat ze met dat briefje achter mijn rug om de grond zouden gaan aanvragen", vertelt Leewani.

Nooit één cracker commercieel geproduceerd

Na de formele opening van de Agnes Leewani Crackerfabriek in 2009 is niets meer van Boldewijn vernomen, zegt de onderneemster. Behalve één oven is geen andere apparatuur of inventaris in het gebouw geplaatst. De fabriek heeft daarom nooit één cracker commercieel geproduceerd en stond sindsdien leeg.

In 2011 trok de kapitein de eerdere schriftelijke toestemming in. Leewani kreeg groen licht om zelfstandig een aanvraag in te dienen voor het stukje grond bij het ministerie van Ruimtelijke ordening, Grond- en Bosbeheer. Dat heeft ze ook gedaan en recentelijk het pand verhuurd aan Souverein.

Afnemers in Europa

Boldewijn vertoefde enkele weken geleden in Suriname en zegt tegen de Ware Tijddat zij in de fabriek heeft geïnvesteerd en het dus van haar is. Leewani was als directeur aangesteld omdat zij de initiatiefneemster is van het project. Er waren al verregaande afspraken met grote warenhuizen in Nederland en Europa om het product af te nemen. Echter, de productie is nooit van de grond gekomen.

Volgens Boldewijn is ruim één miljoen euro geïnvesteerd. Leewani zegt nooit een cent te hebben gezien. Ze weet dus ook niet hoeveel subsidiefondsen aan Bocari beschikbaar zijn gesteld voor het project.

Rol Brunswijk

Parlementariër Ronnie Brunswijk is ziedend over deze kwestie. Hij zegt enige tijd terug te hebben geprobeerd te bemiddelen in deze kwestie. "Omdat het die mevrouw haar idee is, die cassavefabriek", motiveert hij. "En het gebouw staat op het terrein waarop die mevrouw haar hele leven heeft gewoond." Echter, zijn initiatief strandde.

Naar de krant verneemt heeft zowel Leewani als Bocari de overheid formeel om het stuk terrein gevraagd. Brunswijk zegt ook over de aanvraag van Bocari te hebben gehoord. "Maar ook al krijgt het toestemming, het zal slechts een stuk papier zijn, want daar is het niet meer welkom." Brunswijk adviseert Boldewijn zich niet in Ovia Olo te laten zien. "Ze gaat problemen krijgen."

Volgens Leewani heeft Boldewijn ook achter haar rug om geprobeerd het gebouw aan Brunswijk te verkopen. "Grace Boldewijn go na Bravo(Brunswijk, ... red.) fu seri a fabriek. Ma Bravo bel mi direct, omdat a sabi taki na Agnes Leewani-fabriek en tra sma no kan seri dati."

Boldewijn geeft een andere versie. Volgens haar heeft Leewani juist doen voorkomen alsof Brunswijk geïnvesteerd zou hebben in het opzetten van de fabriek. Er zou destijds ook partijpolitiek zijn bedreven met haar investering. Brunswijk meent dat Leewani voor de gek is gehouden door mensen die over haar rug pogen voordeel te halen. "Als ze geld hebben, laten ze dan elders een stuk terrein kopen. In Ovia Olo moeten ze niet komen", adviseert de parlementariër.

Hij zegt met de autoriteiten in overleg te zullen gaan. Indien toestemming is verleend voor uitgifte van de grond aan Bocari, zal Brunswijk erop aandringen dat die weer wordt ingetrokken. En als die toestemming nog niet zou zijn verleend, dat dit ook niet gebeurt. Ook Leewani wil niets meer weten van haar voormalige partners. "Den be wani koli mi(ze wilden mij belazeren, ... red.)", zegt ze in het Aucaans.

  1. leewani 15
  2. boldewijn 9
  3. gebouw 8
  4. zegt 8
  5. bocari 7