Sranan Sabiman : Verkiezingen 2020

De Surinaamse parlementsverkiezingen van 2020 werden gehouden op 25 mei 2020.

De verkiezingen werden gehouden ten tijde van een economische crisis in Suriname sinds 2019 en de coronacrisis in Suriname sinds maart 2020.

De kiezers konden uit 5.743 kandidaten 934 politici kiezen. Er waren 383.195 stemgerechtigden in tien districten. Als alles volgens schema verloopt, treedt de nieuwe assemblée op 29 juni aan.

Er werd gestemd voor de zetels in de 62 ressortraden en de 51 zetels in De Nationale Assemblée (DNA). DNA of, indien nodig, de Verenigde Volksvergadering kiest daarna de president en vicepresident van Suriname. Voor de verkiezing van de ressortraden wordt het personenmeerderheidsstelsel gebruikt en voor DNA het districten-evenredigheidsstelsel.

Suriname was het eerste land in de Caraïbische regio dat verkiezingen hield tijdens de coronapandemie. Voor de gehele wereld gold dat op 15 april 2020 voor Zuid-Korea.

Verkiezingskalender

In aanloop naar de verkiezingen is gewerkt met een verkiezingskalender. Elke fase in de kalender kent meerdere stappen. Van de kandidaatstelling op 9 april tot en met de verkiezingsdag op 25 mei zijn verkiesbare landsdienaren vrijgesteld van dienst.

PeriodeVerkiezingsactiviteitKiesregeling (KR)
14 februari t/m 14 maart 2020Ter inzage legging van de kiezerslijstenArt. 16 lid 2
16 maart t/m 21 maart 2020Registratie van de politieke organisatiesArt. 31 lid 4 en 85 lid 1
9 april 2020Kandidaatstelling politieke partijenArt. 85 lid 1, 38 lid 1, 54 lid 1 en 70 lid 1
30 april 2020Publicatie definitieve verzamellijstArt. 53 lid 2
vóór 23 mei 2020Distributie van oproepingskaartenArt. 90 lid 1
25 mei 2020VerkiezingsdagArt. 86

Doorgang

De verkiezingen werden op 25 mei 2020 gepland. President Bouterse verklaarde op 28 april dat de regering geen enkele reden zag om de verkiezingsdatum te verschuiven, mits "de condities inzake Covid-19 in Suriname niet veranderen." Op dat moment baarde een uitbraak direct over de grens in het Frans-Guyaanse binnenland zorgen. Daarentegen was er vier weken lang – sinds de tiende positieve test op 31 maart – geen nieuwe besmetting meer vastgesteld. Het Managementteam Verkiezingen van het ministerie van Binnenlandse Zaken kondigde op 6 mei aan dat mond- en neusbedekking niet verplicht zal worden.

Uit een peiling van het Dagblad Suriname kwam naar voren dat 89% van de lezers wilde dat de verkiezingen doorgaan: 39% zoals gewoonlijk en 50% op aangepaste wijze.

Eind april werd op de verschillende hoofdstembureaus begonnen met de distributie van de oproepingskaarten. Deze moeten drie dagen voor aanvang bij de kiezers zijn beland. Er zijn voor de verkiezingen van 2020 422.000 oproepingskaarten gedrukt. De kosten van de verkiezingen worden geraamd op 16 miljoen Surinaamse dollar.

Waarnemers

De Surinaamse bevolking maakte zich in aanloop naar de verkiezingen zorgen over fraude. Om stemmen voor de NDP te trekken, organiseerde de NDP-jongeren van Commewijne de verloting van een nieuwe auto voor kiezers die zich bij de stand van de NDP registreren.

Door de coronapandemie zijn de grensovergangen van veel landen dicht. Om deze reden zullen de Europese Unie en de ACS-staten geen waarnemers naar Suriname sturen. De Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) en de Caricom zegden wel waarnemingsdelegaties toe. Daar sluiten zich afgevaardigden van de ambassades van Brazilië, Frankrijk, India, Indonesië en Venezuela bij aan. In het totaal gaat het om 35 waarnemers voor geheel Suriname. Van Dijk - Silos drukte de afgevaardigden twee dagen voor de verkiezingen op het hart zich niet te mengen in de verkiezingen. Ze hebben tot taak om toe te zien of alles rondom de verkiezingen juist verloopt. Volgens Jennifer van Dijk-Silos, de voorzitter van het Onafhankelijk Kiesbureau, zullen ze zich moeten houden aan de lokale gedragscode. Ze mogen niet interveniëren en zich niet bemoeien met interne zaken. Putridewi Amatsoemarto, directeur op het ministerie van Binnenlandse Zaken verminderde de strenge regels tijdens deze verkiezingen door ook minder goed gekleurde rode vakjes te accepteren als geldige stemmen. Na de verkiezingen werden de waarnemers gevraagd langer te blijven dan tot 27 mei.

Van Dijk-Silos sprak zich sterk uit tegen de opstelling van de regeringspartij NDP om alleen partijleden als coördinatoren aan te wijzen op de hoofdstembureaus. Oppositiepartijen reageerden hierop door oplossingen te zoeken, waaronder het zenden van eigen waarnemers en met de bundeling van oppositiepartijen in het Anti-Fraude Platform. Het ministerie van Binnenlandse Zaken bracht echter op 7 mei naar buiten dat waarnemers buiten de stemlokalen moeten blijven om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Suriname behoort sinds 2 mei tot de landen waar geen enkele besmetting meer is met Covid-19. Het Anti-Fraude Platform wil bij alle, ruim zeshonderd stembureaus aanwezig zijn. Op 23 mei werden echter nieuwe regels via de media verkondigd, waardoor het AFP buiten de stemlokalen wordt gehouden. Daarnaast roept het platform burgers op misstanden te melden. Een ander initiatief komt van de Vereniging Surinaams Bedrijfsleven met de Associatie van Surinaamse fabrikanten die samen de Stichting Nationaal Waarnemers Instituut Suriname hebben opgericht om te waarnemen tijdens de verkiezingen.

Geen allianties mogelijk

Suriname kent veel kleine partijen en een beperkt aantal van 51 zetels in De Nationale Assemblée. Tot de wijziging van de kieswet in 2019 was het mogelijk om een alliantie te vormen. Dit is een soort lijstverbinding waarbij de reststemmen van elke partij bij elkaar geteld tot een extra zetel kunnen leiden. Met ingang van de verkiezingen van 2020 zijn allianties niet meer toegestaan.

Drie clusters van partijen hebben een eigen vorm ontwikkeld, waardoor zij toch in zekere zin een alliantie vormen:

Thema's

In de tien jaar voorafgaand aan de verkiezingen hebben twee kabinetten onder leiding van president Desi Bouterse geregeerd. Tijdens de verkiezingen van 2015 werd zijn partij, de Nationale Democratische Partij, herkozen met een meerderheid van 26 zetels in DNA. De regering werd gesteund door de BEP en HVB (afscheiding uit 2017). Er waren veel wisselingen van ministers en andere bestuurders.

Coronacrisis

Op 13 maart 2020 werd de eerste besmetting met SARS-CoV-2 vastgesteld, een virus dat wereldwijd op een coronapandemie uit is gelopen. Op 27 maart vreesde Jennifer van Dijk-Silos, de voorzitter van het Onafhankelijk Kiesbureau, voor het doorgaan van de verkiezingen, omdat de grote groepen mensen een besmettingsgevaar voor anderen zouden kunnen betekenen. Op 31 maart werden nog twee besmettingen geteld en daarna bleef het aantal besmettingen staan op 10 personen (stand 24 april 2020).

Met ingang van 14 maart werden de grenzen van Suriname gesloten, zowel over land en water als via de lucht. In de loop van de tijd werden maatregelen strenger en met ingang van 29 maart werd een gedeeltelijke lockdown afgekondigd, waarbij gedeeltelijk in de praktijk neerkomt op een avondklok. De coronacrisis is van grote invloed op het sociale leven en de economie. De Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IDB) verwachtte op 18 april een economische daling van 5,6 procent gemiddeld voor de gehele regio.

Economie

Het tweede kabinet-Bouterse begon tijdens een recessie die in 2016 het hoogtepunt bereikte. Met het aantreden van bankgouverneur Glenn Gersie kwam een periode van stabiel monetair beleid en de stablisatie van de waarde van Surinaamse dollar in 2017 en 2018. Gersie werd begin 2019 ontslagen en opgevolgd door Robert-Gray van Trikt. De koers van de Surinaamse dollar stond vier maanden na zijn benoeming opnieuw onder druk. De schuldenlast werd tussen 2015 en 2019 bijna verdubbeld. In januari 2020 werd bekend dat er rond de 100 miljoen Amerikaanse dollar is verdwenen bij de Centrale Bank van Suriname (CBvS). Van Trikt kwam in voorlopige hechtenis op verdenking van belangenverstrengeling en vervalsing van data van leningen. In april diende het Openbaar Ministerie een verzoek in bij De Nationale Assemblée om minister Gillmore Hoefdraad in staat van beschuldiging te stellen, met het doel hem te kunnen vervolgen. Uit een peiling onder de lezers op de website van Dagblad Suriname blijkt circa twee weken voor de verkiezingen dat 91% zich zorgen maakt om de schulden die Suriname moet aflossen.

Verkiezingsdag

De verkiezingen begonnen om 7 uur in de ochtend en de eindtijd van 7 uur 's avonds werd verlengd tot 9 uur om de wachtende kiezers in lange rijen ook de kans te geven om te stemmen. Tot de verlenging besloot het Onafhankelijk Kiesbureau na consultatie van de politieke partijen. De NDP zorgde voor bussen en boten voor haar aanhangers om ze gratis naar de stembureaus te laten komen. Dit betekende in de praktijk niet dat alle passagiers ook op de NDP zouden gaan stemmen.

De uitslag in Coronie wordt in twijfel getrokken. In dit kleine district tellen stemmen zwaarder dan in grote districten als Paramaribo. In 2015 waren 400 stemmen in Coronie voldoende voor een zetel. Op de verkiezingsdag kwamen vijf bussen met Haïtianen onder begeleiding van militairen aan. Een bus was beplakt met reclamemateriaal van de NDP. Ze zouden ingeschreven staan op de plantage Lisols waar alleen braakliggende kavels liggen en geen huizen staan. De voorzitter van het stembureau deed niets met de klachten hierover. Het aantal uitgebrachte stemmen was dit jaar 2.102, waarbij beide zetels naar de NDP gingen. Daags na de verkiezingen stuurde het burgerinitiatief Su2thenextlevel een protestbrief naar de leiders van een kleine twintig landen waarin aandacht wordt gevraagd voor mogelijke fraude tijdens de verkiezingen. Volgens NPS-voorzitter Gregory Rusland verloor zijn partij in Coronie met een verschil van rond de 73 stemmen, terwijl er zes tot zeven bussen met Haïtianen zouden zijn geteld met per stuk plaats voor zo'n twintig personen.

Daarnaast werden tientallen andere incidenten gemeld. Er werden verkeerde stembiljetten gemeld op vier stembureaus, er werden specimenstembiljetten ingeleverd, in het binnenland zou er geld worden gestrooid uit een helikopter en er was een schietincident in Tammenga. Op de situatie reageerde OKB-voorzitter Van Dijk-Silos met: "Het is een chaos. Bij elke verkiezing heb je vlekjes, maar deze zijn net een grote plas olie die zich uitspreidt in de zee. President Bouterse wilde zelf niet ingaan op het grote aantal klachten.

Voorlopige uitslag

Het ministerie van Binnenlandse Zaken maakte in de avond van 26 mei de volgende voorlopige verkiezingsuitslag bekend:

ABOPBEPNDPNPSPLVHPtotaal
Brokopondo1113
Commewijne1124
Coronie22
Marowijne213
Nickerie145
Para123
Paramaribo253717
Saramacca123
Sipaliwini2114
Wanica1157
totaal9216312051

Partijen en kandidaten

Twintig partijen meldden zich aan om mee te doen aan de verkiezingen van 2020. Twee partijen – STREI! en De Nieuwe Wind – werden aanvankelijk uitgesloten voor de verkiezingen, maar werden na een beroepsschrift alsnog toegelaten. Uiteindelijk bleven zeventien deelnemende partijen over.

Niet-deelnemende partijen

Een partij trok zich terug en twee andere partijen werden uitgesloten van de verkiezingen:

Deelnemende partijen

De volgende partijen nemen deel aan de verkiezingen van 2020:

Partijafkortingpartijleiderlijst
Alternatief 2020A20Reyme, Steve Steve Reymekandidaten
Algemene Bevrijdings- en OntwikkelingspartijABOPBrunswijk, Ronnie Ronnie Brunswijkkandidaten
Broederschap en Eenheid in de PolitiekBEPAsabina, Ronny Ronny Asabinakandidaten
Democratisch Alternatief '91DA'91del Castilho, Angelic Angelic del Castilhokandidaten
De Nieuwe WindDNWSamuel, John John Samuelkandidaten
Democratie en Ontwikkeling in EenheidDOEAlfaisi, Steven Steven Alfaisikandidaten
Hervormings- en VernieuwingsbewegingHVBNoersalim, Mike Mike Noersalimkandidaten
Nationale Democratische PartijNDPBouterse, Desi Desi Boutersekandidaten
Nationale Partij SurinameNPSRusland, Gregory Gregory Ruslandkandidaten
Progressieve Arbeiders en Landbouwers UniePALUHok, Jim Jim Hokkandidaten
Pertjaja LuhurPLSomohardjo, Paul Paul Somohardjokandidaten
Partij voor Recht en Ontwikkeling / Amazone Partij SurinamePRO/APSHofwijks, Curtis Curtis Hofwijks, Bryan Boerleider en Joan Nibtekandidaten
Sociaal Democratische UnieSDUWaterberg, Celsius Celsius Waterbergkandidaten
Surinaamse Partij van de ArbeidSPACastelen, Guno Guno Castelenkandidaten
STREI!STREI!Neus, Maisha Maisha Neuskandidaten
Vooruitstrevende Hervormings PartijVHPSantokhi, Chan Chan Santokhikandidaten
Volkspartij voor Vernieuwing en DemocratieVVDAmafo, Alice Alice Amafokandidaten