Sranan Sabiman : Corona in Suriname

De coronacrisis in Suriname begon toen op 13 maart 2020 de eerste besmetting met SARS-CoV-2 in het land werd vastgesteld.

Het betrof een vrouw die kort ervoor uit Nederland terugkeerde, waar ze Delft en Rotterdam had bezocht. De bezorgdheid over de coronapandemie begon al eerder en nam sinds 4 maart toe toen in de grensplaats Saint-Laurent in Frans-Guyana vijf besmettingen werden vastgesteld.


Crisismanagement

In januari 2020 zette Cleopatra Jessurun, de waarnemend directeur ministerie van Volksgezondheid, een National Public Health Response-team op, in samenwerking met het Surinaamse focalpoint van de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO).

In de eerste maand werd een nationaal responseplan ontwikkeld, om de risico's van de binnenkomst, verspreiding en de gevolgen van het coronavirus in Suriname te beperken. Hierin zijn meerdere standaard operationele procedures (SOP's) ontwikkeld waarmee het proces stapsgewijs vastgelegd werd en verschillende scenario's uitgewerkt zijn.

De PAHO gaf een training in het Centraal Laboratorium zodat daar de testen op het virus kunnen worden uitgevoerd. Suriname was het eerste land in de Caraïben met een laboratorium dat Covid-19-besmettingen kan onderzoeken. Daarnaast werd medisch personeel getraind.

Verder gaf het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (BOG) trainingen in opvanginstellingen van kwetsbare groepen, zoals ouderen, mensen met een beperking en kinderen. Verder werd een Facebook-pagina opgezet, evenals een website met informatie over het SARS-CoV-2-virus. In de grensdistricten Nickerie en Marowijne werden sessies gehouden voor de ondersteuning van de nationale surveillance. Daarnaast zijn er nog een aantal andere SOP's uitgevoerd.

In korte tijd stijgt het aantal besmettingen explosief

Een aantal instellingen kreeg de opdracht om onder begeleiding van de PAHO een self-assessment te maken, zoals de Regionale Gezondheidsdienst, de Medische Zending, het Academisch Ziekenhuis Paramaribo (AZP), het Sint Vincentius Ziekenhuis, 's Lands Hospitaal, het Militair Hospitaal, het Diakonessenhuis, het Streekziekenhuis Marwina, het Mungra Medisch Centrum en het Regionaal Ziekenhuis Wanica.

Er werden locaties aangewezen om te dienen voor intensive care, isolatie en quarantaine. Gekozen werd dat het nieuw opgeleverde ziekenhuis van Wanica besmette patiënten opneemt en het Sint Vincentius Ziekenhuis de intensive-care-patiënten. Als quarantainefaciliteiten zijn het RCR Zorghotel en de ziekenhuizen van Wanica en Marwina aangewezen.

De coördinatie van alle patiënten ligt landelijk bij het AZP. Door de uitgebreide rol voor het nieuwe ziekenhuis van Wanica, leeft er onder de lokale bevolking bezorgdheid voor de mogelijk grote toeloop van coronapatiënten naar de regio. Later werden enkele patiënten alsnog overbracht van Wanica naar 's Lands Hospitaal. Dit gebeurde op verzoek van artsen die daar alle faciliteiten hebben en omdat ze daar ook hun reguliere werk hebben.

Verschillende ziekenhuizen hebben de noodklok geluid

In maart 2020 werd door de Raad van Ministers het COVID-19 Management Team ingesteld onder leiding van waarnemend directeur ministerie van Volksgezondheid, Cleopatra Jessurun aangevuld door de volgende leden:

Nadat het coronavirus op 24 maart 2020 werd vastgesteld bij de Franse ambassadeur, Antoine Joly, moest Danielle Veira, de directeur van het Directoraat Nationale Veiligheid in thuisquarantaine omdat zij in contact met hem was geweest. Ook leden van haar loopteam gingen verplicht in quarantaine. De leiding over het managementteam werd voor twee weken overgenomen door Jerry Slijngard, de coördinator van Nationaal Coördinatiecentrum voor Rampenbeheersing (NCCR).

Kort na de afkondiging van de 'Burgerlijke Uitzonderingstoestand' door de Regering op basis van artikel 72c van de Grondwet werd op 8 april 2020 in het Parlement de wet 'Uitzonderingstoestand Covid-19' goedgekeurd. Conform Artikel 2 van deze nieuwe Wet, werd het COVID-19 Crisis Management Team onder leiding van de Vice President van Suriname, Ashwin Adhin, en bestaande uit de volgende leden benoemd door de President van Suriname Desi D. Bouterse:

Dit team is belast met het treffen van buitengewone maatregelen om de ongecontroleerde spreiding van de COVID-19 (SARS-Cov-2) virus tegen te kunnen gaan en de negative effecten van de crisis op de Volksgezondheid, Veiligheid en Economie van Suriname te minimaliseren. De Wet bood tevens de ruimte voor de instelling van een Parlementaire Crisis Commissie onder de leiding van DNA voorzitter, Jennifer Simons, met de bevoegdheid om controlerend op te treden.


Quarantaine

Als faciliteiten voor overheidsquarantaine werden het RCR Zorghotel, het Regionaal Ziekenhuis Wanica en het Streekziekenhuis Marwina aangewezen. Vanwege onvrede over de voorzieningen in overheidsquarantaine, werd iedereen rond 22 maart toegestaan om hun quarantaine thuis uit te zitten. Alle repatrianten zijn voorzien van een armbandje met een kleur die verwijst naar de vlucht waarmee ze teruggekomen zijn.

In de praktijk bleek de thuisquarantaine op een gatenkaas lijken. Bij Telesur werd de vestiging in Paramaribo-Noord tot het eind van de dag ontruimd omdat een vrouw haar quarantaine had verlaten om haar zaken te regelen.

Hotels klagen dat er niet betaald is door de regering

Tijdens de persconferentie van 31 maart werd naar buiten gebracht dat tijdens een controle door het BOG niet alle personen in thuisquarantaine werden aangetroffen. Anderzijds bezocht de BOG personen niet gedurende de gehele quarantaineperiode, waarna mensen het bandje na veertien dagen zelf doorknipten. Voor repatrianten die Suriname na 28 maart zijn binnengekomen, wordt thuisquarantaine niet langer toegestaan. Zij zullen bij terugkeer in overheidsquarantaine moeten gaan.


Risicoland

De Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO) beschouwt Suriname en een aantal andere landen in de regio als risicolanden voor de coronapandemie vanwege de 'zwakke' gezondheidszorg. Landen als Suriname zouden het moeilijker hebben om het virus in een vroeg stadium op te sporen en te beheersen, aldus PAHO-directeur Carissa Etienne op 7 maart 2020. Volgens Danielle Veira, de leider van het Nationaal Covid-19 Managementteam, hoeft er geen piek te komen wanneer de burgers de instructies opvolgen. Jerry Slijngard van het NCCR kan niet met stelligheid zeggen dat het coördinatiecentrum voldoende is voorbereid.

"Als het om twee of drie mensen gaat, hebben we het één en ander in huis, maar als het om meer mensen gaat, een honderd of duizend, is dat a different ball game," aldus Slijngard op 3 maart 2020.

Met ingang van 29 maart werd een gedeeltelijke lockdown afgekondigd. President Bouterse motiveerde dit besluit met: "Zowel ons volk als het gezondheidssysteem kan geen epidemie aan."


Verkeer en vervoer

Op 5 maart 2020, ruim een week voor de eerste besmetting met corona in Suriname werd vastgesteld, was er verwarring over de sluiting van de grens met Frans-Guyana. Deze werd eerst door districtscommissaris Freddy Daniël afgekondigd en korte tijd erna ontkracht door de minister van Volksgezondheid, Antoine Elias. Toen op 13 maart de eerste besmetting werd vastgesteld, sloot Suriname met ingang van de volgende dag de grenzen voor alle reizigers, zowel over land en water als via de lucht.

Vrachtverkeer via het water en de lucht bleef toegestaan, om de im- en export van goederen niet te belemmeren."


Repatriëring

Er zijn verschillende vluchten uitgevoerd om Surinamers in het buitenland te laten repatriëren.

Er staan nog steeds vluchten gepland uit India en Santo Domingo. Andersom waren er repatriëringsvluchten naar Nederland en de Verenigde Staten.


Levensmiddelen

Bij aanvang van de coronacrisis, bevond ook de economie van Suriname zich in een crisis. Malversaties bij de Centrale Bank van Suriname, die in januari 2020 naar buiten kwamen, zorgden ervoor dat de waarde van de Surinaamse dollar in een neergaande spiraal terecht was gekomen.

Op 24 maart 2020 nam de regering de Valutawet aan, waardoor het verboden werd transacties te doen in buitenlandse valuta. Uit protest tegen de wet werd er enkele dagen gestaakt door de banken. In enkele maanden tijd stegen de prijzen in de winkels met tientallen procenten. De regering legt de schuld bij de winkeliers. Hieronder volgt een overzicht van enkele basisartikelen:


Prijsstijgingen


Productcirca decembereind maartstijging
kippenei1,25 SRD1,50 SRD20%
10 kg rijst (paddie)30,00 SRD90,00 SRD200%
tarwemeel (blom)5,00 SRD10,00 SRD100%
knoflook18,00 SRD50,00 SRD180%
blik sardientjes13,00 SRD27,50 SRD110%
1 liter spijsolie11,00 SRD20,00 SRD80%
1 gallon sap40,00 SRD50,00 SRD25%
1 baal toiletpapier45,00 SRD75,00 SRD65%
badzeep4,75 SRD8,75 SRD85%
tandpasta18,00 SRD29,75 SRD65%

Drukte bij supermarkten

In de eerste dagen na de eerste coronamelding in Suriname werden er grote hoeveelheden producten in de supermarkten gekocht en waren er lange rijen voor de kassa's. Een burger reageerde hierop: "We hebben al last van de koers, en nu komt corona er ook nog bij." Verschillende schappen raakten leeg.

De regering deed in de begindagen een oproep om niet te hamsteren. Hierbij verwees vicepresident Ashwin Adhin ernaar dat er voldoende goederen zijn omdat de vrachtvluchten door blijven gaan. Het ministerie van Handel, Industrie en Toerisme herinnerde de bevolking aan de strafbaarheid conform artikel 2 van het Decreet tegengaan hamsteren.

Dit decreet stamt uit 9 september 1986 en verbiedt "hamsteren van goederen in buitengewone economische omstandigheden". In contrast tot de volle winkels, gingen een aantal andere winkels over tot sluiting uit angst voor het virus.

President Bouterse blijft voornamelijk buiten beeld

Tijdens de tweede toespraak van president Bouterse aan het volk, garandeerde hij zorg, voeding en orde in het land. De maatregelen van de regering worden gesteund door de grote oppositiepartijen, zoals de VHP, ABOP en NPS.


Avondklok

In zijn tweede televisietoespraak kondigde president Bouterse met ingang van 29 maart een gedeeltelijke lockdown af, wat erop neerkomt dat er tussen acht uur 'avonds en zes uur 'ochtends niemand de straat op mag.

Ondernemers en andere burgers kunnen bij de NCCR een pasje aanvragen waarmee zij ontheffing krijgen voor de maatregel. Agenten en militairen die geen dienst doen, zijn niet ontheven van de maatregelen.

Voor veel Surinamers is het de eerste keer dat zij in de nacht en avond worden beperkt in hun vrijheidsbeleving. Jongeren kunnen 'avonds niet de straat op voor ontspanning, of om naar gym, bioscoop of een feestje te gaan. De laatste avondklok in Suriname dateerde tijdens het militaire regime van Desi Bouterse in de jaren 1980.

Temidden van de politiek crisis wordt een avondklok ingesteld

De gedeeltelijke lockdown, zoals de avondklok formeel heet, wordt niet overal strikt nageleefd. Dit geldt in het bijzonder in het zuiden van Paramaribo. In de stadsdelen Goede Verwachting, Latour (Ramgoelamweg), Menkendam en Pontbuiten lokten jongeren de politie uit door de straat te baricaderen.

Ook werden er banden en andere spullen in brand gestoken. Op de vierde dag werd het rustiger. Ondertussen deed de politie oproepen via megafoons op auto's en aan ouders om hun kinderen binnen te houden.


Besmettingen

Op 3 april 2020 overleed de eerste en tot nu toe enige persoon in Suriname aan Covid-19 (stand 5 juni). Buiten Suriname met bekendheid in Suriname overleden de volgende mensen:


Explosieve groei

Sinds de verkiezingen in mei 2020 groeit het aantal actieve besmettingen explosief. In korte tijd zijn er bijna 100 nieuwe gevallen gerapporteerd en geldt in Suriname een algehele lockdown.


— UW MENING —

Heeft Suriname tot nu toe goed gehandeld in de coronacrisis?