Sranan Sabiman : de Grenzen van Suriname

De grenzen van Suriname zijn sinds lange tijd het onderwerp van grensgeschillen tussen Suriname en zijn buurlanden Frans Guyana en Guyana.

Alleen de grens met Brazilië is sinds 1906 onbetwist.

Oostgrens

Gedurende de laatste helft van de 17de en een groot deel van de 18de eeuw gold, voor zover men aan de zaak aandacht schonk, de Sinamarie als de oostelijke grens van Suriname.

In verband met de giftbrief van Karel II van Engeland aan Sir Francis Willoughby, stond het in elk geval vast, dat de nederzettingen zich uitstrekten tot over de rechteroever van de Marowijne.

Tot 1750 vormde de Sinamarie-rivier de grens met Frans-Guyana

Van Nederlandse kant heeft men evenwel stilzwijgend toegelaten dat reeds kort na het midden van de 18de eeuw de Fransen aan de rechteroever van de Marowijne een militaire post vestigden en zo werd langzamerhand van beide zijden deze rivier als de grens beschouwd.

In de enige bekende officiële omschrijving van het grondgebied van de kolonie wordt dan ook de Marowijne als oostelijke grens genoemd. In 1860 was van Franse zijde de vraag geopperd of de Lawa dan wel de Tapanahoni als de hoofdrivier was te beschouwen.

Suriname met de betwiste gebieden.
– vastgelegd omstreeks 1990 –

Een Frans-Nederlandse commissie nam in 1861 de beide rivieren op en kwam tot het besluit dat de Lawa de hoofdrivier was. Daarbij bleef het, totdat in 1885 in het gebied tussen de beide genoemde rivieren goud ontdekt werd.

Zoals te verwachten was ontstond toen een grensgeschil. Om aan het geschil een einde te maken sloten de beide mogendheden op 29 november 1888 een overeenkomst, waarbij bepaald werd dat het geschil aan de uitspraak van een scheidsrechter zou worden onderworpen.

De russische tsaar Alexander III stelde de grens vast

Deze scheidsrechter, tsaar Alexander III van Rusland, besliste dat de Lawa als de grensrivier moest worden beschouwd, dus in het voordeel van Suriname.

Nu was vastgesteld dat de Lawa de hoofdrivier is, begon de discussie over de vraag of de Itani dan wel de Marowijnekreek de voortzetting van de Lawa is. Dit grensgeschil is tot op heden nog niet opgelost.

Westelijke grens

De westelijke grens van Suriname werd vroeger aangeduid met een paal, halverwege tussen de Corantijn en de Berbice geplaatst, op basis van een overeenkomst tussen Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck en Abraham van Pere.

Later werd als grensscheiding een lijn aangehouden die Z.t.W. (zuid ten westen) door de mond liep van de Duivelskreek in het tegenwoordige Berbice.

In 1799 sloten de Gouverneurs De Friderici van Suriname en Van Batenburg van Berbice — beide koloniën waren toen in Britse handen — een overeenkomst waarbij het land ten westen van de Corantijn aan Berbice werd afgestaan en de Corantijn de grens werd, op voorwaarde dat de eilanden in de rivier en de post Oreala op de westoever tot Suriname bleven behoren.

Rond 1800 werd besloten dat de gehele Corantijnrivier Surinaams was

De gehele Corantijnrivier bleef dus onder Suriname vallen. Bij de Vrede van Amiens in 1802 werden Suriname, Berbice, Demerary en Essequebo aan Nederland teruggegeven, maar zij bleven niet lang onder Nederlands bestuur.

In september 1803 gingen Berbice, Demerary en Essequebo weer in Britse handen over, en zijn ze nooit meer van Nederland geweest; Suriname werd in april 1804 bij verdrag aan de Britten overgegeven en bleef tot 1816 in hun handen.

Bij het Verdrag van Londen gesloten op 13 augustus 1814, bekrachtigd door de Vrede van Parijs van 20 november 1815, werd Suriname aan Nederland teruggegeven zoals het was op 1 januari 1803; met de Corantijn als westelijke grens.

Tigri-gebied

Van de bovenloop van de rivier wist men echter niets. In 1843 ondernam Robert Schomburgk, op last van de Britse regering, een verkenningstocht in Brits Guiana, waarbij hij, van het brongebied uit, een van de bronrivieren afvoer en daarna de gehele rivier tot aan haar monding.

Hoewel hier van een behoorlijk onderzoek geen sprake was, hield men de opneming van Schomburgk en de door hem vervaardigde kaart voor juist.

Waar de Coeroenie in de Corantijn uitmondt, bevindt zich een rivierendelta die ongeveer 17 kilometer lang en 10 kilometer breed is.

Voor de ontdekkingsreiziger Schomburgk was deze zwamp met ongeveer 1200 eilanden een labyrint waaruit hij geen uitweg zag. Het was Henny Welles die het eerst deze situatie helder had uiteengezet en daarom wordt dit gebied het Welles-labyrinth genoemd naar de eerste man die dit gebied bevoer.

Ontdekkingsreiziger Wellis telde meer dan 10.000 eilanden

Welles schatte het aantal eilanden op minstens 10.000. Hij had echter tijdens de expeditie, net als velen na hem, de Surinaamse of oostelijke oever aangehouden en was het labyrint daardoor niet ingegaan.

De westelijke kant van het gebied bleef zodoende lange tijd terra incognita. Dit duurde tot 1871, toen Charles Barrington Brown de rivier opnieuw onderzocht en ontdekte dat achter het Welles-labyrinth een rivier stroomde die volgens zijn opmetingen zonder twijfel de voortzetting van de Corantijn is.

De rivier kreeg de naam New River (Nieuwe Rivier), aangezien de rivier pas veel later was ontdekt. Van dat ogenblik af bestond er dus discussie omtrent de westelijke grens van de kolonie.

De New River of Boven-Corantijn, zoals deze in Suriname wordt genoemd, is aanmerkelijk breder en langer dan de oostelijke rivier de Coeroenie.

De rivier bleek geen 93, maar 9.300 meter breed te zijn

Welles had tijdens zijn ontdekkingsreis aangenomen dat de Coeroenie ongeveer 93 meter breed is bij de uitmonding in de Corantijn, terwijl de Nieuwe Rivier daar ongeveer 9300 meter breed is, dus honderdmaal zo breed.

Op 4 oktober 1899 deed een scheidsgerecht uitspraak in het grensgeschil tussen Venezuela en Brits Guiana en liet zich, buiten zijn bevoegdheid, incidenteel uit over de vraag of de Koetari-Koeroeni dan wel de Nieuwe Rivier de grens was tussen Brits Guiana en Suriname.

De Nederlandse regering deelde daarop aan de Britse mee zich niet gebonden te achten aan deze incidentele uitspraak.

De grenzen van Brits Guyana.
– na de expeditie van Schomburgk –

In 1936 werd een gemengde commissie ingesteld om de grens tussen Brits Guiana en Suriname vast te stellen. De commissie stelde dat Nederland soevereiniteit bezat over de gehele breedte van de Corantijn, maar kende het Tigri-gebied toe aan het Verenigd Koninkrijk.

Het verdrag dat de bevindingen van de gemengde commissie rechtsgeldig moest maken werd door de aanvang van de Tweede Wereldoorlog echter niet geratificeerd.

Eveneens in 1936 ondertekende de Nederlandse vertegenwoordiger Conrad Carel Käyser, aangesteld om de grens tussen Suriname en Brazilië te bepalen, samen met Britse en Braziliaanse vertegenwoordigers een kaart met het drielandenpunt op de plaats van de Koetarigrens.

Rond 1960 kwam het bijna tot een gewapend treffen

Toen in 1961 opnieuw onderhandelingen werden opgestart weigerde Nederland zich neer te leggen bij Britse positie, die was gebaseerd op de bevindingen van de gemengde commissie van 1936, en bracht daarentegen het tegenvoorstel ter tafel waarin de Corantijn via het talwegprincipe werd verdeeld, maar waarbij het Tigri-gebied bij Suriname werd ingedeeld, en dus overeenkomstig normale internationale grenzen.

Deze positie over de soevereiniteit over de Corantijn is na de onafhankelijkheid nooit herhaald door de Surinaamse overheid en vormt de basis voor Guyanese claims op een deel van de rivier.

In 1969 dreigde het conflict uit de hand te lopen toen op 19 augustus grensgevechten oplaaiden tussen Guyaanse troepen en Surinaamse milities.

In 1971 verklaarden Suriname en Guyana zich bereid om hun troepen uit het gebied terug te trekken.

Zeegrens

Lange tijd bestond er ook onenigheid over de zeegrens tussen Guyana en Suriname.

De grenskwestie dreigde uit de hand te lopen toen de Surinaamse marine op 6 mei 2000, na herhaalde schriftelijke waarschuwingen, Guyanese olieboorders van het Canadese bedrijf CGX Energy Inc. verwijderde uit het betwiste gebied.

De grenszone op zee
– de groene gebieden bevatten olie –

Dit dispuut werd uiteindelijk op 17 september 2007 gearbitreerd door een tribunaal van vijf personen dat geformeerd was op basis van Annex VII van het VN-zeerechtverdrag. Geen van beide partijen kreeg zijn zin, aangezien het tribunaal beide claims afwees en een eigen lijn trok.

Het tribunaal bevestigde wel de soevereiniteit van Suriname over de gehele Corantijnrivier. De door Guyana afgegeven en door Suriname betwiste 'CGX-concessie' voor oliewinning kwam door de nieuwe grensbepaling in het zeeterritorium van Guyana te liggen.

Zuidelijke grens

De zuidelijke grens is - volgens het op 5 mei 1906 te Rio de Janeiro tussen Nederland en Brazilië gesloten Verdrag tot regeling der grens tusschen Suriname en Brazilië, goedgekeurd

Deze overeenkomst is verder uitgewerkt in de wet van 11 juli 1908, waarbij de zuidgrens wordt gevormd "door de lijn der waterscheiding tusschen het stroomgebied der Amazone, in het Zuiden, en de bekkens der waterstroomen, die zich noordwaarts in den Atlantischen Oceaan uitstorten".

Bron : Wikipedia / online archieven


— UW MENING —

Moet Suriname haar grenzen (opnieuw) vast laten leggen?