Sranan Sabiman : Louis Doedel

Louis Alfred Gerardus Doedel (Paramaribo, 26 juli 1905 – aldaar, 10 januari 1980) was een Surinaams vakbondsbestuurder.

De jonge jaren

Doedel doorloopt de ULO school. In de jaren twintig van de 20e eeuw wordt hij zich bewust van de armoede, werkloosheid en sociale ongelijkheid in de Surinaamse samenleving.

Zelf gaat hij in 1928 naar Curaçao, omdat daar meer en beter betaald werk te vinden is. Op Curaçao werkt hij bij de belastingdienst.

Het is op dit eiland dat Doedel zijn eerste politieke activiteiten ontplooit. In januari 1931 verscheen onder zijn redactie de nieuwjaarskrant Heil den Lezer een artikel, "Waarheen", welk een aanklacht is tegen het koloniale bewind in Suriname.

Vanwege zijn politieke activiteiten wordt Doedel door het Bestuur van Curaçao ontslagen.

Eerste successen

Niet lang na zijn terugkeer in Suriname raakte Doedel betrokken bij de activiteiten van een aantal andere remigranten uit Curaçao die ontevreden waren over het beleid van de overheid ten aanzien van de economische crisis.

Op 8 juni 1931 beleggen ze een vergadering in Court of Charity aan de Burenstraat. Tijdens deze vergadering werd een Comitè van Actie, het Surinaams Werklozen Comitè (S.W.C.) in het leven geroepen met Doedel als voorzitter.

Er werd besloten op 17 juni, met ondersteuning van een werklozendemonstratie, gouverneur A. Rutgers een petitie aan te bieden met voorstellen om werkgelegenheid te creëren.

Deze werklozendemonstratie wordt de eerste grote van Suriname. Naar schatting hebben 3.000 mensen deelgenomen aan de demonstratie.

Toenmalig gouverneur Rutgers reageerde zeer welwillend en begripvol toen de bovengemelde petitie werd aangeboden.

In augustus maakte de gouverneur een aantal maatregelen bekend ter bestrijding van de werkloosheid. Deze maatregelen zijn alleen gericht op de Creoolse bevolking en ze behelzen werkverschaffing middels een aantal banen in de openbare werken en de goudsector na de wijzigingen in de goudverordeningen.

Omdat hiermee het belangrijkste doel van het S.W.C. lijkt te zijn bereikt, ontbond de organisatie zich op 5 augustus.

Gewelddadige opstand

Enkele dagen later, op 9 augustus 1931, wordt de Surinaamse Volksbond (S.V.B.) opgericht, waarvan Doedel wederom voorzitter werd. De bond richtte zich op mensen in de districten. De S.V.B. is gauw ontevreden over de werkwijze van de overheid.

Op 28 oktober wordt een 'algemene grote volksvergadering van weklozen in theater Elize (later Luxor) aan de Zwartenhovenbrugstraat georganiseerd. Statenleden Biswamitre, D. Simons en De Miranda, bestuursleden van andere bonden en de pers waren ook aanwezig.

Protesten op het Oranjeplein
– de protesten mondden uit in opstand –

Deze vergadering mondt uit in de gewelddadige 'hongeroproer' dat twee dagen duurde. Er vinden grootschalige plunderingen plaats, er worden oproepen gedaan tot stakingen en in Jansenboiti snijden mensen de alle telefoonverbindingen met Paramaribo door.

Als de volgende dag enkele SVB-bestuursleden de menigte probeerden te kalmeren, resulteerde weinig tactisch optreden van de politie in een schietpartij, waarbij een dode en twee gewonden vielen.

Hierna worden enkele mensen gearresteerd. Blijkbaar geschrokken van deze gebeurtenissen, regelde het Koloniaal Bestuur nu versneld het gouddelven ten behoeve van de werklozen.

Anton de Kom

Intussen was op 4 oktober 1931 de Surinaamse Algemene Werkers Organisatie (S.A.W.O.) opgericht met Doedel als voorzitter en Theo Sanders als tweede man.

De S.A.W.O. hield zich sterker dan haar voorgangers met de politiek bezig, ging de socialistische kant op, richtte zich op alle bevolkingsgroepen en vrouwen, benadrukte het belang van scholing en organisatie.

De S.A.W.O. had de traditie om op 1 mei de dag van de internationale arbeiderssolidariteit te vieren, ingezet. Op 15 juli 1932 zag het Koloniaal Bestuur de kans om de rechtspersoonlijkheid van de organisatie te ontnemen, vanwege de kritiek die het had geleverd op de kerken.

Vervolgens werd de Surinaams Arbeiders Verbond (SAV) opgericht, maar het kon weinig activiteiten ontplooien, vanwege het repressieve overheidsbeleid. Deze organisatie stond in contact met Anton de Kom en in december 193 werd het Surinaams Werklozen Strijd Comitè opgericht.

Anton de Kom
– de Kom (midden) met Nederlandse vrienden –

Er is weinig bekend over deze twee organisaties en vermoedelijk hing het samen met de komst van de invloedrijke en populaire Anton de Kom op 4 januari 1933.

In 1933 heeft Doedel een 'Kantoor voor Algemene Zaken' opgezet, dat onder andere een vakliedenbeurs is begonnen om beter zicht te krijgen op de omvang van de werkloosheid en om te bemiddelen bij werk.

Hij geeft in de daaropvolgende jaren een hele serie pamfletten, manifesten en kranten zoals de Banier uit, waarin hij voortdurend aandacht vraagt voor de problemen waarmee arbeiders, kleine boeren en werklozen te kampen hebben.

Gevangenschap

Door zijn politieke activiteiten en gepronoceerde stellingsname raakte hij geregeld in conflict met de koloniale autoriteiten. Deze waren bang voor een grote communistische en sterk socialistische invloed met daaruit voortvloeiende onrusten en opstanden.

De regering wilde de rust bewaren in de kolonie omdat de crisisjaren '30 (van de vorige eeuw) vanwege de economische situatie al genoeg problemen en uitdagingen opleverden.

Als Doedel op 29 mei 1937 een bezoek wil brengen aan de gouverneur Kielstra om deze een petitie aan te bieden omtrent de situatie van de arbeidende bevolking en hierbij zijn broek naar beneden trekt, wordt hij gearresteerd en vervolgens ter observatie overgebracht naar de psychiatrische inrichting Wolfenbüttel.

De ‘observatie’ duurt van 1937 tot 1980 en is door zowel de toenmalig Nederlandse en later Surinaamse regering met elk jaar verlengd. Hij sterft een paar dagen na zijn vrijlating, waardoor er weinig bekend is over de opsluiting van Doedel die 43 jaar duurde.

Het dossier waarin zijn medische situatie is onderzocht, is jarenlang door de Surinaamse regering verborgen gehouden. In 2021 is het dossier - dat verloren gewaand was - teruggevonden in het bureau van het Psychiatrisch Centrum Suriname (voorheen Wolfenbüttel, naar de gelijknamige plantage).

Rehabilitatie

Pogingen om Louis Doedel te rehabiliteren zijn tot op heden op niets uitgelopen. Opeenvolgende Surinaamse regeringen (waaronder Wijdenbosch, Venetiaan, Bouterse en Santokhi) willen de voormalig vakbondsleider niet in ere herstellen of excuses aanbieden aan de nabestaanden.

Onder ex-president Bouterse is er in 2014 te Paramaribo wel een Louis Doedel Plein gekomen, maar vanwege politieke belangen is daar een beeld neergezet van de nationalistische dichter Robin Raveles.

Het nieuwe beeld
– Annemarie Jorritsma (Nederland) en Patrick Mezas (Curaçao) –

In 2010 is er ook nog een bronzen beeld gemaakt van Doedel, maar deze is enkele jaren later van zijn grafsteen gestolen - waarschijnlijk om het brons om te kunnen smelten.

Na de diefstal heeft de op Curaçao geboren kunstenaar Patrick Mezas een nieuw beeld gemaakt van kunsthars met steun van Nederland.

Bron : Wikipedia / online archieven


— UW MENING —

Kende u het verhaal van Louis Doedel?